PARİON NEKROPOLÜ 2008 YILI ÇALIŞMALARI

Nekropol alanında genel bir temizlik ve düzenleme çalışması yapıldıktan sonra, önceki yıllarda belirlenen kareleme sistemine göre oluşturulmuş C4b, C4d ve A4d açmalarında yapıldı.

Bu açmalardan ilk olarak başlanan 5x5 m. ölçülerindeki C4d açmasında yaklaşık olarak -150 cm. derinliğe kadar dağınık vaziyette moloz taş kalıntıları ve birkaç hayvan kemiği ile az sayıda seramik parçalarının bulunduğu dolgu toprak kaldırıldıktan sonra açmanın kuzey yarısında her ikisi de hafif kuzey doğu güney batı yönünde uzanan iki kiremit mezar tespit edilmiştir. Bu mezarlardan M105 tek sıra dışbükey kiremitle kaplı ve inhumasyon gömüye sahip olup, mezar içerisinde iskeletin ayakucu olan batı kısımdan biri kırık ve eksik parçalı iki pişmiş toprak lagynos ile iskeletin başının yanında uzun boyunlu bir cam unguentarium ve ağız kısmından aşırı korozyonlu bir bronz sikke ele geçti (Resim 1 ). Bu mezarın hemen altında yine aynı doğrultudaki M106 ise inhumasyon gömüye sahip Basit Toprak Mezar tipinde olup kırık vaziyette uzun boyunlu bir pişmiş toprak unguentarium, bir kandil ve birkaç deniz kabuğundan oluşan ölü hediyelerine sahiptir. C4d açmasında -230 cm. derinlikten itibaren başlayıp -350 cm. derinliğe kadar belirlenen kumtaşı plakaların üst üste yerleştirilmesiyle oluşturulmuş ve açma içerisinde kuzey doğu yönde uzanan, güney ve batı taraflarda açılmamış alanlarda da devam eden bu yapı üst üste yerleştirilmiş dört sıra kumtaşı blok istifinden oluşmaktadır (Resim 2 ). Bu blokların kuzey uçtakilerin uç kısımlarındaki biçimsiz kırılma izleri ve nekropol alanında daha önceki çalışmalarda ortaya çıkarılan Taş Sandık Mezarlarda kullanılan kumtaşı blokların kalınlıklarına yakın ölçüleri bu yapının bir lahit işliği olabileceği ihtimalini göstermektedir. Bu yapının kuzey bitimindeki uç kısımları düzensiz kesik blokların ön kısımlarında bulunan kumtaşı parçaları ve yapının üzerinde, bu kumtaşı plakaların konularak işlendikleri tezgâh olarak düşünülen iki mermer blok bu fikri destekler niteliktedir.

C4d açmasının kuzeyindeki C4b açmasında kesit içerisinde belirlenen mezarlar bulunduğu için kesit içerisine doğru girilen kısımda çok az kuzeybatı – güneydoğu yönde uzanan, -125 – 190 cm. derinlik arasındaki seviyede üst üste yerleştirilmiş üç mezar ortaya çıkarıldı. Bunlardan en üstteki M104 batı yarısı tahrip edilmiş, Düz Semerdam Kiremit Mezar tipinde, kremasyon gömü uygulanmış olup, bir lagynos, iki kandil, bir demir sitrigilis ve korozyonlu bir bronz sikkeden oluşan ölü hediyelerine sahiptir (Resim 3 ). Bunun hemen altındaki M107 Dışbükey Semerdam Kiremit Mezar tipinde, iç kısmında ahşap bir tabutun kullanıldığını gösteren çivilerin bulunduğu, baş kısmı batıda yer alan iskeletin kemikleri üzerindeki izlerden anlaşıldığı kadarıyla az derecede yakılmış kremasyon gömünün uygulandığı bir mezardır (Resim 4 ). En altta yer alan M108 ise yine Dışbükey Semerdam Kiremit Mezar tipinde, kremasyon gömüye sahip olup iğ gövdeli konik ayaklı unguentariumlar, tek kulplu kap, lagynos, kandil, uzun kulplu tava biçimli bronz bir kap, içerisinde demir bir kaşığın bulunduğu cam kase ve üzerinde ön yüzde imparator büstü, arka yüzde Capricorn betimi ve dikdörtgen bir çukurluk içerisinde (CGI)HP (COLONIA GEMELLA IULIA HADRIANA PARIANA) lejandı bulunan, bir çoğu aşırı korozyona uğramış çok sayıda sikkede oluşan ölü hediyeleriyle çok zengin bir buluntu grubu sergilemektedir (Resim 5 ) .            

C4b açmasının güney kesitinde girilen kısımdan sonra açmada 3.5x5 m.’lik alanda yapılan çalışmalarda  -25 cm. derinlikteki seviyede bir kısmı açılmamış kısımda kalan inhumasyon gömüye sahip M109, -25 –  -80 cm. arasındaki seviyede ise hepsi hafif kuzeydoğu – güneybatı yönünde uzanan beş mezar (M110 – 114) ortaya çıkarıldı (Resim 6) . Bu mezarlar yüzeye yakın oldukları için oldukça tahrip olmuşlar ve kandil, cam unguentarium, demir sitrigilis ve tek kulplu kapın bulunduğu az sayıda buluntuya sahiplerdir ( Resim 7 – 8 ). Bu alanda yapılan ikinci seviye çalışmalarında -80 - -150 cm. derinliğe kadar olan kısımda üst seviyede olduğu gibi hafif kuzeybatı – güneydoğu yönünde uzanan beş kiremit mezar tespit edilmiştir (Resim 9 ). Bu mezarlardan M120 dışındakiler Düz Semerdam Kiremit Mezar tipinde olup üçü kremasyon biri inhumasyon gömüye sahiptir. Bu mezarlardan M116 bazıları kırık ve eksik parçalı altı unguentarium ile birinin parçaları eksik olduğu için ölü gömme ritualleriyle ilişkili olarak kullanılıp kırılarak bırakıldığını düşündüren iki lagynos ve mezarın yakınından ele geçmiş bir rahip (?) figürininden oluşan ölü hediyelerine sahiptir (Resim 10 ). Bu seviyedeki bir diğer Düz Semerdam Kiremit Mezar M117 ise yine kremasyon gömüye sahip olup krık vaziyette dört unguentarium, bir demir sitrigilis ile birlikte mezar içerisinden ele geçen, üzerinde zivaf sahnesinin betimlendiği matara türü kapla dikkati çekmektedir (Resim 11 ).

Nekropol alanında çalışılan bir diğer alan A4d açmasında ise yüzeydeki dolgu toprağı ve çöplük kalıntılarının yaklaşık -100 cm. derinlikteki kısmından itibaren görülmeye başlanan mermer bir lahit olduğu tespit edilmiştir. Bu kısımda yapılan çalışmalar sonucu yaklaşık -250 cm derinliğe kadar inilerek kapağı ve teknesi güneye doğru devrilmiş lahit ve kapağı ortaya çıkarılmıştır. Çalışmalar sonunda lahdin yakınında birkaç kemik kalıntısı dışında buluntu ele geçmemesi üzerine bu lahdin daha önce soyulduğu anlaşılmıştır. Lahit teknesi ve kapağı vinç yardımıyla kaldırılarak devrildiği orijinal yerine düz vaziyette yerleştirilip kapağı kapatılarak bırakılmıştır (Resim 12 ).

NEKROPOL EKİBİ

Arş. Gör. Hasan KASAPOĞLU

Arkeolog: Semra ÖZDEMİR

Arkeoloji Öğrencisi: Adnan KORKMAZ

            Arkeoloji Öğrencisi: Murat ÇAKIR

            Arkeoloji Öğrencisi: Feridun GÜRKAN

            Arkeoloji Öğrencisi: Atilla AKGÜN

Arkeoloji Öğrencisi: Büşra Elif ÖZTÜRK

Arkeoloji Öğrencisi: Tuğba TEKEŞ

Arkeoloji Öğrencisi: Duygu KORKMAZ