NEKROPOL

        Parion Güney Nekropolü’nde ortaya çıkan mezarların adlandırılmasında önceki yıl kullanılan açma adları, mezar kodları ve numaralarının devam ettirildiği 2006 sezonu çalışmaları, öncelikli olarak yeni açılan D4d açması ve F3a açmasında başlamıştır. Daha sonra, önceki yıl çalışılan açmaların temizlenmesinden sonra E5b açmasındaki, daha önce AM 2 diye adlandırılan, fakat bir “Lahit Plaformu” olduğu sonradan anlaşılan alt yapının kuzeyinde, –230 cm. kota kadar inilmiştir (Çizim: 1 ).

D4d açması:  Yaklaşık -200 cm. kotuna kadar inilmiş ve toplam 14 mezar ortaya çıkarılmıştır. Bunlardan 11’i kiremit mezar, 1’i ahşap tabut mezar, 2’si ise taş sandık mezardır.

        D4d açmasının batı kesiti içerisinde, kuzeydoğu-güneybatı yönünde, 175x48 cm. ölçülerinde, dışbükey semerdam tipinde olan M79 mezarında inhumasyon gömü uygulanmış ve üzeri 79x47 cm. ölçülerinde ikişer plaka ile kapatılmıştır. Mezarın içerisinden 1 pişmiş toprak lagynos, 1 pişmiş toprak iğ gövdeli unguentarium, 1 uzun boyunlu cam unguentarium, 1 korozyonlu sikke ve 1 bronz ayna ele geçmiştir.

        D4d açmasının kuzey batı köşesinde, kuzeydoğu güneybatı yönünde, bir kısmı D4b açmasında yer alan M70 mezarı yüzeye yakın olduğundan –50 cm. kotta aşırı tahrip olmuştur. Yaklaşık 150x45 cm. ölçülerindeki mezar, dışbükey semerdam tipinde olup; inhumasyon gömüye sahiptir. Mezardan 2 pişmiş toprak unguentarium, 1 korozyonlu sikke, 1 bronz ayna, kırık cam parçaları ve birkaç demir çivi ele geçmiştir.

        Açmanın güney kısmında, -65 cm. kotunda, etrafında 8 demir çivi bulunan M71, güneybatı-kuzeydoğu yönünde yer alan bir ahşap tabut mezardır. İnhumasyon gömünün uygulandığı M 71 mezarında de 1 cam bardağa ait parçalar, şamdan tipli açık yeşil 1 cam unguentarium, 1 pişmiş toprak kandil ve iskeletin ağzından korozyonlu 1 bakır sikke ele geçmiştir. 

D4d açmasının kuzeybatısında yer alan, dışbükey semerdam tipindeki M72 kuzeydoğu-güneybatı yönünde – 80 cm. kotunda, yaklaşık 170x50 cm. ölçülerindedir. Mezar kaplama kiremitlerinin iç kısmından 2 şişe dipli pişmiş toprak unguentarium, 1 lagynos, 1 tek kulplu kap, 1 kapaklı-kulplu bronz ayna, 1 korozyonlu bronz sikke, küçük 1 ebruli cam tabak ele geçmiştir.

Mezarın güney ucundaki kaplama plakasının dışından da 1 kemik kaşık, 1 kemik saç iğnesi ve bir cam bardağa ait parçalar ile eklemeli zincirler ve bunlara tutturulmuş demir halkalar, bunların devamı niteliğinde zincir parçaları ve küçük bir demir kilit ile küçük demir raptiyeler ele geçmiştir (Resim: 1 ). Ele geçen bu malzeme ahşap bir sandığa ait kilit sistemi olmalıdır.

Aynı açmanın kuzey kesiti içerisinde yer alan, dışbükey semerdam tipinde ve 180x45 cm. ölçülerindeki M88 mezarı, -145 cm. kotunda ortaya çıkarılmıştır. Kremasyon gömünün uygulandığı mezarda yaklaşık 15 cm. kalınlıkta bir tabaka oluşturan yanık katmanı içerisinde kömür ve çalı parçalarının varlığı gözlenmiştir. Mezarın içerisinde ele geçen buluntular iki katman halindedir. Alt katmanda yakma işleminden önce mezara bırakıldıkları tahmin edilen 4 pişmiş toprak unguentarium, üst katmanda ise yakma işleminden sonra bırakılan, biri kırık, 2 pişmiş toprak kandil, 1 pişmiş toprak unguentarium ve 1 lekythos bulunmuştur. Bu kandillerden, biri üzerinde oturan balıkçı figürü izlenirken; kandilin içerisinden uç kısmında küçük bir fitil parçası korunan fitil iğnesi ele geçmiştir.

        Dışbükey semerdam tipindeki M84 mezarı E4c’deki taş döşeli yolun batıya doğru devam eden kısmı üzerindedir. Yanık kütüklerin bulunduğu mezar tabanı –110 cm. kotundadır ve gömü çukurunun tabana doğru daraldığı anlaşılmaktadır. Kremasyon gömünün uygulandığı mezarda ceset yakıldıktan sonra kemikler ortaya doğru toplanmış ve mezar plakaları kapatılarak üzeri toprakla örtülmüş olmalıdır. Mezardan 4 pişmiş toprak unguentarium, 1 tek kulplu pişmiş toprak kap, 1 şişe dipli cam unguentarium, 1 kırık pişmiş toprak  lekythos, kırık 1 oinokhoe, üzeri çiçek rozet bezeli 1 pişmiş toprak kandil ve üzerinde Nike betimi olan kırık 1 pişmiş toprak kandil ele geçmiş; bu kandil sonradan restore edilmiştir.

        D4d açmasının kuzeydoğu kısmındaki kesitte yer alan dışbükey semerdam tipindeki M80 mezarının, 2005-2006 kış sezonunda kaçak olarak açıldığı tespit edilmiştir. 180x60 cm. ölçülerinde ve -150 cm. kotunda yer alan, kremasyon gömü uygulanmış mezarda, 2 ayrı gömünün yapıldığı ve daha alt seviyedeki birinci mezarın düz mezar plakalarının kırılıp iç kısma çökertilerek M80’in tabanını oluşturduğu saptanmıştır.

M80 mezarının kaplama plakalarının üst kısmında birleşme yerleri harçla sıvanmıştır. Mezar içerisinden 3 konik ayaklı-iğ gövdeli unguentarium, 1 tek kulplu kap, 1 pişmiş toprak kandil, kırık durumda 1 cam unguentarium ve 1 cam bardak ele geçmiştir.

M80 mezarı ile aynı çukurda, düz semerdam tipinde, kremasyon gömünün uygulandığı M82’de, birinin boyun kısmı tahrip olmuş 5 pişmiş toprak unguentarium, 1 tek kulplu küçük kap, 1 lagynos, parçalanmış 1 pişmiş toprak kandil ve 1 kırık bronz yüzük ele geçmiştir (Resim: 2 ).

D4d açmasındaki taş döşeli yolun güneyinde bulunan M83 mezarı kuzeybatı-güneydoğu yönünde, -185 cm. kotunda, üzeri semerdam tipinde kiremit kaplama  ve 165x55 cm. ölçülerindedir. Kremasyon gömünün yapıldığı mezarda, biri kırık 2 pişmiş toprak unguentarium ele geçmiştir.

Açmanın ortasında kalan taş döşeli yolun hemen üzerinde, doğu- batı yönünde yer alan M78 mezarı ise -130 cm. kotunda ve 195x65 cm. ölçülerindedir. Mezarın kuzey kenarı M81 mezarı tarafından tahrip edilmiştir. İnhumasyon gömünün uygulandığı mezarın kaplama plakaları üzerinde 2 cam unguentarium; mezarın içerisinde ise kırık vaziyette 2 pişmiş toprak kandil, 1 pişmiş toprak lagynos, 1 pişmiş toprak unguentarium, üzerine çeşitli figürlerin işlendiği çift kulplu kap ve iskeletin ağzından 1 korozyonlu bronz sikke ele geçmiştir ( Resim: 3 ).

Aynı açmanın kuzeybatı kısmında bulunan M81 mezarı dışbükey semerdam tipinde, kuzeydoğu-güneybatı yönünde, -180 cm. kotunda ve 175x50 cm. ölçülerindedir. Kremasyon gömünün uygulandığı mezardan ele geçen demir çiviler, cesedin ahşap tabutla birlikte yakılarak gömüldüğünü akla getirmektedir. Mezardan 1 demir strigilis, 1 cam aryballos, 2 şişe dipli pişmiş toprak unguentarium, 1 geniş karınlı lagynos ve 1 tek kulplu kap ele geçmiştir. Ayrıca küçük bir hayvana ait kemiklerin ele geçmesi mezara ölü yemeği konulduğunu da göstermektedir.

        D4b açmasındaki çalışmalarda -145 cm. kotunda ortaya çıkan TSM6, 299x90 cm. ölçülerindedir. Çalışmalar sırasında güney yarısı ortaya çıkınca, mezarın tamamına ulaşmak amacıyla D4d açmasına doğru yaklaşık 1 m kadar girilmiştir. Doğu-batı doğrultusunda yer alan ve üzeri iki kumtaşı blokla örtülü, taş sandık tipindeki mezarın içerisinde ele geçen, uçları kıvrık demir çivilerin üzerinde ahşap kalıntıların olması, ahşap tabut içerisinde inhumasyon gömü yapıldığını göstermektedir. Mezardan 1 bronz iğne, 1 aşırı tahrip olmuş pişmiş toprak lagynos, 5 pişmiş toprak unguentarium, 3 cam unguentarium ve 1 pişmiş toprak kandil ele geçmiştir .

TSM6 mezarının doğu yarısının üzerinde yer alan, 215x75 cm. ölçülerindeki TSM7 mezarı toplam 5 kumtaşı bloğun semerdam oluşturacak biçimde çatılmasıyla meydana getirilmiştir. Bu blokların üzerlerindeki kenet/ çatma profilleri izleri ve farklı keski izleri bunların daha öce kullanılmış iki farklı taş sandık mezardan devşirildiklerini göstermektedir. Mezar içerisinde birkaç kemik parçası ve külden başka bulguya rastlanmamıştır.

        E5b Açması: Lahit Platformunun kuzey kısmında ve E4d açmasının güneyinde, daha önce Çanakkale Müzesi tarafından kısmen kazılmış kesimde yürütülen çalışmalarda tespit edildiği anlaşılan 5 mezar ortaya çıkarılmıştır. Bu mezarlardan M73, E4d açması ile E5b açması arasında -175 cm. kotunda yer almaktadır. Bir kafatasına ait kemik parçalarının bulunduğu mezarda, 2 korozyonlu bronz sikke, 1 bronz ayna, 1 paslı demir çivi, biri kırık 2 konik ayaklı pişmiş toprak unguentarium bulunmuştur.

Güney yarısı Çanakkale Müzesi Kurtarma Kazısında ortaya çıkan Lahit Platformunun altında bulunan, -175 cm. kotundaki M74 mezarı kuzeydoğu-güneybatı yönünde ve 110 cm. uzunluğundadır. Düz semerdam tipindeki mezarın dışında biri kırık vaziyette 2 soğan gövdeli pişmiş toprak unguentarium, kırık pişmiş toprak kandil ile keulesine sarılmış pişmiş toprak “Çocuk Herakles” figürini bulunmuştur. Mezar içerisinden ise, 1 pişmiş toprak kandil, 1 pişmiş toprak soğan gövdeli unguentarium ve 1 pişmiş toprak lagynosa ait boyun kısmı ele geçmiştir. Ayrıca mezarın içi ve çevresinde küçük kemikler bulunmuştur.

        Lahit Platformunun kuzeybatı köşesinde, M74 ile aynı derinlikte bulunan M75’te, 2 parça halindeki mezar plakaları çevresinde küçük kemikler dışında herhangi bir buluntuya rastlanmamıştır.

        E5b açmasında yer alan M76, dışbükey semerdam tipinde, kuzeydoğu- güneybatı doğrultusunda, kremasyon gömüye sahiptir ve güney kısmı Lahit Platformunun altında devam etmektedir. M74 ve M75 mezarında bulunan küçük kemiklerden M76 mezarının kuzeybatısında da bulunmuştur. Kremasyon gömünün uygulandığı, mezar -210 cm. kotundadır. Mezar içerisinden 5 pişmiş toprak unguentarium, 1 pişmiş toprak tek kulplu kap, 1 cam bardak ve kömürleşmiş durumda bir iğ ele geçmiştir.

M76’nın kuzey-batı bitişiğinde yer alan M77 mezarı -220 cm. kotunda kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda ve inhumasyon gömüye sahiptir. Mezarın etrafında ele geçen çivilerden ahşap tabutla gömüldüğü ve yaklaşık 35x130 cm. ölçülerinde olduğu anlaşılmıştır. Mezardan 4’ü kolsuz, biri taht üzerinde oturan 5 pişmiş toprak Aphrodite figürini, 1 pişmiş toprak unguentarium, 1 tek kulplu seramik kap ve 1 bronz iğne ele geçmiştir ( Resim: 4 ).

        Nekropolde bugüne kadar çalışılan alanının kuzeyindeki F3a açmasında hangi seviyeye kadar kullanımın olduğunu anlamak amacıyla çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda, F3a’nın güneybatısında, bir kısmı F3c açmasının kuzeybatısında yer alan TSM5 ortaya çıkarılmıştır. – 50 cm. kotunda ortaya çıkarılan TSM5 170x45 cm. ölçülerindedir ve üzeri düz kiremitlerle kapatılmıştır (Resim 24). Doğu taraftaki kiremitlerin altındaki yanık izleri ve mezar içindeki yaklaşık 4-5cm. çapında kömürleşmiş ahşap parçaları nedeniyle kremasyon gömü yapıldığı anlaşılan mezarın, iç ve dış kısımlarındaki yanık izleri de dikkat çekmektedir. Mezarın batı ucunda 1 soğan gövdeli pişmiş toprak unguentarium ile üzeri beyaz astar ile kaplı 1 lagynos ve çift kulplu 1 kupa ele geçmiştir. TSM5’in çevresindeki yanık izlerinin batı kısmında 15 cm. daha iç kısımdan başlayıp, doğu uçta plakaların bitimine kadar devam etmesi ve doğu kısmının kırık olması mezarın ikinci kez kullanıldığını göstermektedir. F4a açmasında TSM5’ten sonra ana kayanın başladığı daha alt seviyede kullanım olmadığı anlaşılmıştır.

        E4b Açması: Açmanın güneydoğu köşesinde, güneybatı-kuzeydoğu yönünde ortaya çıkan M86 mezarı düz semerdam tipinde, 177x45 cm. ölçülerinde ve -200 cm. kotundadır. Kremasyon gömünün uygulandığı mezarın ortalarında kırık 1 iğ gövdeli pişmiş toprak unguentarium, 1 iğ gövdeli unguentariuma ait boyun ve kaide kısmı ile mezarın etrafından, ahşap tabut içerisinde gömü yapıldığını düşündüren iki parça çivi ele geçmiştir.

        F4a açmasının güneybatı köşesinde, kuzey yarısı 2005 çalışmalarında ortaya çıkarılan M19 mezarının F4a açmasının içinde kalan kısmı, 90 cm. uzunluğunda, dışbükey semerdam tipinde ve kremasyon gömüye sahiptir. Mezarın içinden 1 küçük cam unguentarium, boyun kısmı kırık 1 cam unguentarium, 1 kemik saç tokasına ait parçalar, 1 pişmiş toprak lagynos, 2 pişmiş toprak unguentarium, 1 kemik iğneye ait iki parça ve şekilsiz bronz parçaları ele geçmiştir.

        Yine F4a açmasının güneybatı köşesinde -145 cm. kotunda yer alan M87mezarı 102x55 cm. ölçülerinde bir ahşap tabut mezardır (Resim: 5 ). Mezarın kuzey, güney ve batı yanlarına dizilmiş 4 pişmiş toprak Herme, 7 Horoz, 4 kanatlı Eros, 5 Eros, 1 güvercin, aşırı tahrip olmuş 1 domuz, aşırı tahrip olmuş 1 köpek, 1 oturan kadın figürini, 1 kantaros, 1 lagynos, 1 küçük kandil, 1 pişmiş toprak elma, 1 küçük bronz bilezik, bir kolyeye ait parçalar ve mezarın etrafında çok sayıda çivi ele geçmiştir. Mezar içerisinden ele geçen hediyeler mezarın bir kız çocuğuna ait olduğunu göstermektedir. Ancak, iskeletin birkaç diş ve sağ kol kemiği dışındaki bölümü erimiştir.

        Nekropol alanının kuzeyinde yer alan yamaçta, nekropol zemininden 480 cm. daha yüksekte, yağmur sularının kısmen ortaya çıkardığı bir mezar tespit edilmiştir. M69 olarak adlandırılan, dışbükey semerdam tipinde, 70x175 cm. ölçülerinde, kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda, inhumasyon gömünün uygulandığı mezarda iskeletin baş kısmındaki pişmiş toprak mezar plakası üzerinde iç içe dairelerle bezeme yapılmıştır. Mezardan sadece iskeletin ağzından 1 korozyonlu bronz sikke ele geçmiştir. 2006 yılı nekropol buluntularını topluca değerlendirdiğimizde, değişik gömü tiplerinin uygulandığı mezarların, İ.Ö. I.yy.dan İ.S. I yy’a kadar uzanan süreçte yapıldıkları ortaya çıkmaktadır.